• info@tehranacid.com

به کیمیا تهران اسید خوش آمدید !

gogerd1.jpg

1

گالری  کیمیا تهران اسید
گالری  کیمیا تهران اسید
گالری  کیمیا تهران اسید
گالری  کیمیا تهران اسید

گوگرد

فرمول شیمیایی

S

شماره شناسایی ترکیبهای شیمیایی

7704-34-9

شماره استاندارد بین المللی

SOD500

جرم حجمی

mg/m3

وابستگی غلظت

N

p to m

1.31034

دانلود آنالیز :
دانلود دستورالعمل :
دانلود کاتالوگ :

HR

3

فشار بخار

1 - 183.8

چگالی نسبی

2.07

حالت در دمای 25 °C

S

جرم مولی (گرم در مول)

32.06

دمای ذوب (°C)

119

دمای جوش (°C)

444.6

توضیحات

مشخصات محصول گوگرد:

نام شیمیایی : گوگرد.

اسامی مترادف با گوگرد : سولفور، Sulfur، بریمستون.

نماد شیمیایی : S.

گرید محصول : 1. گوگرد صنعتی.

عدد اتمی : 16.

حلالیت آب : غیر قابل حل در آب. افزودن مواد لازم به گوگرد معلق در آّب برای سمپاشی در کشاورزی تبدیل می شود.

گوگرد : گوگرد یا سولفور با نماد شیمیایی S نام یک عنصر شیمیایی است که در گروه ششم (VIA) و دوره سوم از جدول تناوبی عنصرها جای گرفته است. این عنصر در خانواده اکسیژن قرار دارد، پیش از آن فسفر ، پس از آن کلر، در بالای آن اکسیژن و پایین آن سلنیوم جای گرفته است. نماد شیمیایی آن S و عدد اتمی آن 16 است. اکتشاف این عنصر به پیش از تاریخ باز می گردد.

گوگرد یک نافلز بی بو، بی مزه و چند ظرفیتی است که بیشتر به شکل بلورهای زردرنگ موجود در کانی های سولفید زنده است برای نمونه می توان به حضور گوگرد در ساختار اسید آمینوها و پروتئین ها اشاره کرد. این عنصر به صورت اولیه در کودها استفاده می شود، ولی به صورت گسترده تر در باروت، ملین ها، کبریت ها و حشره کش ها نیز به کار گرفته می شود.

تاریخچه : گوگرد که اسم لاتین آن Sulphur می باشد از زمان های باستان شناخته شده بود. این عنصر با نام Brimstone در اسفار پنجگانه کتاب مقدس آمده است. هومر نیز گوگرد حشره کش را در قرن 9 قبل از میلاد ذکر کرده بود. در سال 424 قبل از میلاد قبیله Bootier دیوارهای یک شهر را با سوزاندن مخلوطی از ذغال و گوگرد سوزاندن مخلوطی از ذغال و گوگرد سوزانیده و خراب کردند. زمانی نیز در قرن 12 در چین باروت که مخلوطی از نیترات پتاسیم KNO3 کربن و گوگرد بود کشف شد.

کیمیاگران اولیه برای گوگرد نماد مثلثی که در بالای یک خط قرار داشت در نظر گرفته بودند. این کیمیاگران از روی تجربه می دانستند که عنصر جیوه می تواند با گوگرد ترکیب شود.

سوگند یا سئوکند در اصل به معنای گوگرد بوده است. در دوران گذشته یکی از روش های نهایی اثبات اتهام یا برائت متهمان ، خوراندن آب گوگرد به آنان بوده است.

چنانچه متهم بعد از خوردن گوگرد یا همان سوگند زنده می ماند، حکم به برائت وی می دادند. اصطلاح سوگند خوردن که تاکید شخص بر صحت گفته هایش است، در اصل از همین آیین گرفته شده است. در اواخر دهه 1770 آنتوان لاووازیه توانست مجامع علمی را متقاعد کند که گوگرد یک عنصر است و نه یک ترکیب.

خصوصیات گوگرد : ظاهر این فلز به رنگ زرد می باشد که بسیار سبک و نرم است. این عنصر به هنگام ترکیب با هیدروژن بوی مشخصی داشته که مشابه بوی تخم مرغ فاسد شده است. گوگرد با شعله آبی رنگ سوخته و بوی عجیبی از خود ساطع می کند. گوگرد در آب حل نمی شود ولی در دی سولفید کربن ( سولفور دو کربن) حل می شود. حالت های معمول اکسیداسیون این عنصر 2- و 2+ و 4+ و 6+ است که 2- و 4+ کاهنده اند و تمایل رسیدن به 6+ کا پایدارتر است را دارند و حالت های 4+ و 6+ از قاعده هشت تایی ( اشاره به ساختار گوگرد) پیروی نمی کنند. گوگرد در تمام حالت های مایع، جامد و گاز شکل های چند گانه دارد که ارتباط بین آنها هنوز کاملا درک نشده است. گوگرد کریستالی به صورت حلقه گوگردی S8 نشان داده می شود.

نیترید گوگرد پلیمری خواص فلزی دارد و این در حالی است که هیچ گونه اتم فلزی در خود ندارد (شبه فلز است). این عنصر همچنین خواص نوری و الکتریکی غیر معمول دارد. گوگرد غیر متبلور یا پلاستیک با عمل سرد کردن سریع کریستال گوگرد حاصل می شود. مطالعات در زمینه اشعه ایکس نشان می دهد که گونه غیر متبلور و بی نظو ممکن است که 8 اتم در هر ساختار پیچشی ستاره مانند داشته باشد.

گوگرد می تواند به دو حالت کریستالی بدست آید به صورت اورتورومبیک ( گوگرد هشت وجهی) یا بلور مونو کلینیک که اولی در دماهای معمولی پایدارتر است.

آلوتروپ های گوگرد : گوگرد بیش از سی آلوتروپ دارد بیشتر از هر عنصر دیگری. در کنار S8 چند نوع حلقه دیگر نیز شناخته شده است. حذف یک اتم از تاج S7 را نتیجه می دهد که زرد تیره تری نسبت به S8 است. تحلیل کروماتوگرافی مایعی کارا نشان می دهد که عنصر گوگرد معمولا به شکل مخلوطی از S8 به همراه S7 و مقدار کمی S6 است. حلقه های بزرگتری مانند S12 و S18 نیز دیده شده اند.

جامد آمورف یا گوگرد ( پلاستیک) نیز از طریق سرد کردن سریع گوگرد مذاب به دست می آید؛ مثلا از ریختن آن روی آب. مطالعات بلورشناسی پرتو ایکس نشان داده است که گوگرد آمورف ممکن است ساختارهای پیچه ای داشته باشد که وزن آن هشت اتم بر هر مرتبه است. این سیستم پلیمری می تواند علت خاصیت الاستیکی گوگرد آمورف باشد.

ایزوتوپ ها : گوگرد 25 ایزوتوپ دارد که چهارتای آن پایدار هستند : 34S(4.21%) ، 33S(0.75%) ، 32S(95.02%) و 36S(0.02%). به جز 35Sبا نیمه عمر 87 روز وجود دارد که از برخورد 40Ar به وجود می آید. بقیه ایزوتوپ های گوگرد کمتر از سه ساعت نیمه عمر دارند. در بسیاری از اکوسیستم جنگل ها سولفاتاز اتمسفر استخراج می شود و گوگرد موجود در طبیعت در مقدار ایزوتوپ 34S دارد به همین دلیل زمانی که تصور می شد دریاچه های رشته کوه راکی از اتمسفر در حال آلوده شدن هستند بررسی تفاوت ایزوتوپ های گوگرد نشان داد که سرچشمه آبی این دریاچه ها آلوده است.

متابولیسم گوگرد و چرخه گوگرد : چرخه گوگرد اولین چرخه بیوژئوشیمی بود که کشف شد. در دهه 1880 در حال مطالعه بگیوتوا ( یک باکتری که در محیط های غنی از گوگرد زندگی می کند) سرگئی وینوگرادسکی کشف کرد که این باکتری به عنوان منبع انرژی سولفید هیدروژن را اکسید می کند و تکیل قطره های بین سلولی گوگردی می دهد. وینگرادسکی به این فرم از متابولیسم اکسیداسیون ترکیب های معدنی نام نهاد و تا دهه 1950 به همراه سلمان واکسمن روی آن کار کرد.

اکسیدکننده های گوگرد می توانند به عنوان منبع انرژی استفاده شوند. سولفید هیدروژن، گوگرد خالص، سولفیت، تیوسولفات و چندین پلی تیونات ( مانند تتراتیونات) از این دسته هستند. آنها بر آنزیم هایی همچون گوگرد دی اکسی جنس و سولفیت اکسیداس برای اکسید کردن گوگرد به سولفات متکی هستند. بعضی از باکتری و باستانیان از سولفید هیدروژن در آب به عنوان دهنده الکترون استفاده می کنند تا سنتز شیمیایی انجام دهند. پروسه ای شبیه به فتوسنتز و نتیجه آن شکر خواهد بود و از اکسیژن به عنوان اتم پذیرنده استفاده می کنند. فتوسنتز باکتریای گوگرد سبز و باکتری گوگرد بنفش از اکسیژن خالص استفاده می کنند تا چنین اکسیداسیونی انجام دهند تا از سولفید هیدروژن گوگرد بسازند. باکتری های اولیه که در اعماق اقیانوس ها در کنار منافذ هیدروترمال زندگی می کنند، هیدروژن سولفید را اکسید می کنند. کرم حلقوی بزرگ یک مثال از ارگانیسم های بزرگ است که از هیدروژن سولفید به عنوان غذا استفاده می کنند.

باکتری های کاهنده سولفات ، سولفات را به جای اکسیژن تنفس می کنند. آنها از ترکیبات معدنی یا هیدروژن مولکولی به عنوان منبع انرژی استفاده می کنند و از گوگرد به عنوان پذیرنده الکترون استفاده کرد و گوگردهای اکسید را می کاهند تا به سولفید تبدیل شوند ( به طور معمول هیدروژن سولفید). آنها می توانند روی گوگردهای اکسید شده مانند تیوسولفات، تیونات، پلی سولفیدها و سولفیت ها رشد کنند. هیدروژن سولفید ساخته شده توسط این باکتری ها باعث به وجود آمدن باد شکم می شود.

گوگرد جذب شده توسط گیاهان که آن را به شکل سولفات از طریق ریشه از خاک جذب می کنند. سولفات به سولفید کاهیده می شود و سپس در سیستئین و دیگر ترکیبات آلی گوگرد دار گنجانده می شود.

کانی ها : عنصر گوگرد در طبیعت به صورت طبیعی و خالص، یا به صورت ترکیبات سولفید و سولفات همراه با دیگر عناصر فلزی و نافلزی یافت می شود.گوگرد سرد و خالص، زرد رنگ می باشد ولی بیشتر به سبب حرارت بالا یا ناخالصی ها تغییر رنگ می دهد. بنا به سیستم تبلور ، این نوع گوگرد به صورت گوگرد آلفا ( رومبیک یا اکتاهدرال) ، گوگرد بتا ( مونوکلینیک یا منشوری) ، گوگرد گاما ( پلاستیک) و گوگرد بی شکل (کلوئیدی) می باشد.

عنصر گوگرد به همراه عناصر دیگر در کانی های مختلفی یافت می شود که مهمترین آنها، پیریت، مارکاسیت، پیروتیت، کالکوزیت، کوولیت، بورنیت، اسفالریت، انیدریت، ژیپس و ... است.

• کانسارهایی با خاستگاه اکسیداسیون و احیا : اینگونه ذخایر معمولا کوچک هستند و کاوک ها و شکاف های سنگ ها را پر می کنند.

• کانسارهایی با خاستگاه گرمایی : گوگرد در این کانسارها از واکنش شیمیایی بین هیدروکربن ها و انیدریت در حرارت و فشار زیاد ایجاد می گردد.

• کانسارهای سولفیدی گوگرد :

1. کانسارهای سولفورهای آهن : گوگرد به صورت ترکیبی همراه با دیگر عناصر به صورت سولفید یافت می شود. گوگرد در این کانسارها ، از کانی های غیر آهنی همراه با پیریت و پیروتیت بدست می آید. همچنین در کانسار های رسوبی آهن لایه ای که دارای زون سولفیدی می باشند، گوگرد یافت می شود.

2. کانسارهای سولفورهای فلزی غیر آهنی : گوگرد همراه با کانی های سولفوره مانند اسفالریت بازیابی می شود.

• کانسارهای سولفاتی : از بزرگترین منابع گوگرد به شمار می روند. گوگرد در این نوع کانسارهای همراه با مواد معدنی مانند گچ و انیدریت است. همچنین همراه با سولفات باریوم یافت می شود.

• گاز طبیعی و نفت : مهمترین ذخایر گوگرد در جهان امروز به شمار می آیند. از این منابع ، گاز طبیعی به همراه گاز ترش یا سولفید هیدروژن گازی استخراج شده و گوگرد آزاد به عنوان محصول همراه بازیابی می گردد. گوگرد همچنین در نفت خام و گازهای طبیعی وجود دارد. از جهتی دیگر نکته شایان ذکر در مورد وجود ترکیبات گوگرد دار در مواد نفتی قابلیت خورندگی آنها و صدمه زدن به تجهیزات توزیع است.

• ماسه های قیری و نفتی : گوگرد به صورت کمپلکس آلی در آنها وجود داشته و به عنوان محصول همراه به هنگام پالایش آنها، بدست می آید.

• اقیانوس ها : گوگرد در آب اقیانوس ها به صورت سولفات های محلول کلسیم ، منیزیم و پتاسیم وجود دارد. بنا برآمار سال 2001 میلادی ، کشورهای کانادا، هلند، اسپانیا، چین و آمریکا بیشترین میزان ذخایر گوگرد دنیا را به خود اختصاص داده اند.

کانسارهای گوگرد در ایران : بیشتر کانسارهای گوگرد ایران به صورت ترکیب با گازهای ترش و منابع نفتی همراه است که امروزه از این منابع مقادیر نسبتا زیادی گوگرد تولید و صادر می گردد. از مهم ترین کانسارهای دگرگونی گوگرد در ایران می توان به کانسار بستانه در غرب بندر لنگه ، کانسار خمیر در شمال غرب بندر خمیر، کانیار دستکده در پایانه غربی جزیره قشم، کانسار لاتیدان در غرب بندرعباس ، کانسار غرب بندر عباس و کانسار دلازیان در جنوب شرق سمنان اشاره نمود.

تعداد کانسارهای معدنی گوگرد ایران حدود 50 واحد است که از این تعداد فقط معدن دلازیان در سمنان با بالاترین خلوص جهت کشاورزی ارگانیک فعال می باشد. ذخیره اعلام شده این معادن حدود 5.7 میلیون تن می باشد.

موارد مصرف و کاربرد گوگرد : کاربردهای مختلف گوگرد از قبیل کشاورزی، مواد پلاستیکی و بسیاری محصولات سنتزی، کاغذی، رنگ ها، محصولات فلزی بدون آهن، تصفیه ترکیبات نفتی، محصولات استیل و آهن، عملیات آب و خاک ، ریزمغذی حیوانی و در ساختار جاده به عنوان یک ماده افزودنی جهت بازسازی آسفالت ، گوگرد بتونی، سیمان پلیمری گوگردی، مواد پوششی، کف بسیار دارد. در ادامه به کاربردهای دیگر گوگرد می پردازیم :

1. بیشترین کاربرد گوگرد برای ساخت ترکیبات شیمیایی و فرآورده های میانی در چرخه صنعت می باشد.

2. در صنایع کشاورزی و تهیه کودهای فسفاتیک : از گوگرد در بهبود کیفیت خاک و بیرنگ کردن میوه های خشک استفاده می شود. کودهای شیمیایی که گوگد در تهیه آنها نقش دارد شامل سوپرفسفات ، فسفات آمونیوم، سولفات آمونیوم و سولفات دی آمونیوم می باشد. بیش از نیمی از گوگرد مصرفی به بخش کشاورزی اختصاص دارد. مهم ترین موارد مصرف در این بخش عبارت است از :

• کودهای فسفاتی : برای تهیه این کودها ، اسید سولفوریک به عنوان فرآورده میانی مصرف می شود زیرا از ترکیب اسید سولفوریک با سنگ های فسفات کلسیم ، اسید فسفریک و گچ تولید می شود. اسید فسفریک تولید شده برای تهیه انواع کودهایی مانند فسفات آمونیوم ، دی فسفات آمونیوم، سولفات آمونیوم و تریپل سوپر فسفات مصرف می گردد. در کوره های الکتریکی نیز به صورت محدود کودهای فسفاتی را با فسفر عنصری تهیه می نمایند. در برخی از کارخانجات به جای اسید سولفوریک از اسید نیتریک و اسید کلریدریک به عنوان عامل اسیدی استفاده می نمایند که از نظر اقتصادی معمولا به صرفه نمی باشد. در فروشست بعضی از فلزات از کانسنگ ، اسید سولفوریک به عنوان حلال مصرف می گردد. از دیگر موارد مصرف اسید سولفوریک تهیه سولفات آمونیوم برای تهیه کودهای شیمیایی می باشد که از فرآیند ترکیب اسید سولفوریک و آمونیاک حاصل می شود. این ماده به عنوان فرآورده فرعی در کوره های کک پزی ، ساخت فیبر مصنوعی نیز تولید می گردد. مقدار کمی گوگرد نیز به صورت عنصری ، تیوسولفات آمونیوم و پلی سولفور یا به صورت گچ برای بهسازی خاک زراعی و تقویت آن به کار می رود که روز به روز در حال گسترش است و امروزه برای پرورش تاک زیاد توصیه شده است.

• تقویت خاک های کشاورزی و آبیاری کم آب : در بیشتر نقاط دنیا با کاربرد گوگرد و ترکیبات آن در خاک های کشاورزی و آب های آبیاری ، نواحی کم آب و بایر را تبدیل به زمین های در خور کشت می نمایند. با نفوذ آب های دارای فسفر و دیگر غذاهای بسیار ریزدانه گوگرد دار گیاهی و تنظیم PH این گونه خاک های قلیایی می باشد. پوشش زمین های پهناوری در دنیا از این گونه خاکهاست. از جمله این سرزمین ها می توان به غرب کانادا ، غرب رودخانه می سی سی پی ، خاورمیانه، آفریقای شمالی اشاره نمود که با مصرف درست ترکیبات گوگردی امکان بازسازی آنها زیاد است.

• خوراک گیاهان : گوگرد همانند ازت ، فسفر، پتاسیم و عناصری دیگر برای رشد گیاهان و تهیه محصولات کشاورزی لازم بوده ، نقش مهمی در متابولیسم گیاهی دارد. از موارد بسیار مهم سنتزهای ضروری برای تولید اسید آمینه های گوگرد دار ، تشکیل پروتئین و به وجود آمدن ویتامین ها و تثبیت در سبزی های خوراکی و سایر اعمال در متابولیسم گیاهی است. چنین پیشبینی می شود که در سال 2000 مصرف گوگرد به عنوان غذای پرورشی گیاهان به 2 میلیون تن در سال برسد.

• تغذیه حیوانات : برای رشد حیوانات نشخوار کننده نیز گوگرد سودمند تشخیص داده شده است. گوگرد با غذاهای ویژه در پرورش حیوانات باعث افزایش خوراک، سهولت گوارش علوفه خشک، رشد سلولز و سنتزهای پروتئین میکروبی در آنها می شود. دامداران توانسته اند با این روش تولید گوشت ، شیر و پشم را در خیلی از نقاط دنیا افزایش دهند. اگر یک درصد گوگرد به غذای گوسفندان اضافه شود جنس پشم آنها بسیار مرغوب تر می شود. با توجه به موارد بالا نیاز صنعت کشاورزی به گوگرد شدیدا احساس می شود به طوری که مصرف آن در کشورهای کانادا و ایالات متحده حدود 5 میلیون تن در سال ذکر شده است.

3. صنایع شیمیایی : در حدود 18 درصد گوگرد در صنایع شیمیایی استفاده می شود مانند ضدیخ، حشره کش ها ، داروها، احیای آلومینیوم ، تصفیه نفت، پاک کننده های مصنوعی، پلاستیک، کاغذ، چسب مصنوعی و اسیدی کردن چاه های نفت.

4. صنایع پلاستیک و فرآورده های جانشینی : گوگرد به مقادیر مختلف در تولید مواد جانشینی مانند استات سلولز ، سلوفان، ریون، مواد ویسکوز، قیرها و مواد نساجی به کار می رود و تا 2 درصد از گوگرد مصرفی در کشورهای صنعتی را شامل می شود. گوگرد که به صورت ماده میانی در ساخت این محصولات به کار می رود به طور مساوی از دو بخش دی سولفور کربن و اسید سولفوریک تشکیل شده است. دی سولفور کربن را از ترکیب متان با بخار گوگرد در مجاورت کاتالیزور به دست می آورند. یک نوع پلاستیک اسفنجی با گوگرد در کانادا ساخته می شود که از آن برای پوشش لوله کشی های زیر زمینی و ساختمانی استفاده می شود.

5. فرآورده های کاغذی : فرآورده های کاغذی حدود 3 درصد کل مصرف گوگرد را به خود اختصاص داده است. در این صنعت گوگرد بیشتر به صورت ترکیبات سولفید برای ساخت خمیر کاغذ مورد استفاده قرار می گیرد. فرآورده میانی که در اینجا بکار می رود، دی اکسید گوگرد می باشد که معمولا آن را از سوزاندن گوگرد عنصری در محوطه کارخانه بدست می آورند. گرچه نوعی دی اکسید گوگرد به عنوان فرآورده فرعی کارخانجات ذوب فلزات تولید می شودذ ولی استفاده از آن مستلزم جداسازی سایر ناخالصی ها می باشد. وجود گوگرد در خمیر کاغذ برای سفید کردن خمیر سلولز می باشد.

6. ولكانيزه كردن لاستيك : گوگرد براي ولكانيزه كردن لاستيك و الاستومرهاي مصنوعي مصرف مي شود و به دليل ارزان بودن آن نسبت به ساير مواد داراي اين خاصيت، مصرف آن در اين صنعت رو به افزايش مي باشد. عمل ولكانيزه كردن عبارت است از گرم كردن آميخته گوگرد و لاستيك براي كش دار كردن لاستيك. زيرا لاستيك به تنهايي قدرت ارتجاعي کافي ندارد و زياد كش نمي آيد. در صورتي كه اگر با گوگرد حرارت داده شود اين خاصيت در آن تقويت مي شود و تهيه لاستيك اتومبيل و... از آن ممكن مي گردد. با افزودن 5/1 درصد گوگرد به ماده سازنده لاستيك آن را مناسب براي لاستيك چرخ مي نمايد و با اضافه كردن 30 درصد گوگرد لاستيك سياه و سختي بنام ابونيت بدست مي آيد.

7. به عنوان حلال و فرونشست كننده مواد فلزي غير آهني (ليچينگ) :

براي حل و فرونشست مس و اورانيوم از كانسنگ، از اسيد سولفوريك استفاده مي نمايند. حدود 6 درصد گوگرد مصرفي ايالات متحده در اين صنايع بكار مي رود. در مورد مس ، براي جداسازي آن از كانسارها و سنگهاي كم عيار و باطله هاي كارخانجات پر عيارسازي و آرايش مواد معدني از اسيد سولفوريك استفاده مي نمايند. اين مواد بيشتر به صورت كربنات و سيليكات بوده و قابل حمل به روش فلوتاسيون نمي باشند (صرفه اقتصادي ندارد). معمولاً اسيد سولفوريك مورد نياز را نيز به صورت فرآورده فرعي از كوره هاي ذوب مس تهيه مي كنند.

8. عايق ضد آب : يك نوع ماده عايق ضد آب قوي توسط مهندسين فيليپيني ساخته شده (Mystery of mineralogy B.I.Srebobolsky) كه در آن بجاي سيمان و با مزاياي بيشتري گوگرد مصرف مي شود. گوگرد در ساختن مواد منفجره چون باروت از قديم مصرف داشته و بنام پودر تفنگ در سده هاي ميانه ماده مهمي محسوب مي شده است. از آنجا كه ميل تركيب گوگرد با فلزات، شبه فلزات و اكسيژن شديد بوده و در دماي پايين گداخته و تبخير مي شود. بنابراين كاربرد آن مسائل و خطرهائي را به همراه دارد كه از نظر ايمني بايستي مورد توجه كافي قرار گيرد.

9. رنگ سازی : در حدود 5 درصد گوگرد در مواد رنگی مانند تهیه اکسید تیتان از ایلمنیت ، جوهر نوشتنی، مشمای رنگی و تولید ماده رنگی دی اکسید تیتانیوم است که با پروسه سولفات تهیه می شود ، کاربرد دارد. اسید سولفوریک نسبت به ایلمنیت یا تفاله تیتانیوم واکنش نشان می دهد و گوگرد به صورت سولفات آهن به عنوان باطله باقی می ماند. در این پروسه دشواری هایی وجود دارد که برای پرهیز از آنها از پروسه کلرور استفاده می شود.

10. ساخت مواد و ابزار مصنوعی : قوطی های قلعی، محصولات گالوانیزه، ماشین ها، پارچه های ابریشمی، نخ اطراف تایر، فیلم عکاسی، گازوئیل، گریس، مواد منفجره، مواد غیر فلزی باتری، لاستیک مصنوعی و نیز عمدتا از اسید سولفوریک و به تبع آن گوگرد ساخته شده اند. در انواع کاغذها شامل کاغذهای روزنامه، بسته بندی، کاغذ نوشت افزار، جعبه های مقوایی و دستمال کاغذی، مواردی مانند ابریشم مصنوعی، کاغذ شیشه نما، لاستیک سازی، حشره کش ها، حک و فولاد مخصوص، گوگرد خالص یا سایر ترکیبات آن به مصرف می رسد که مقدار آن حدود 12% گوگرد تولیدی جهان می باشد. مشاهده می شود که گوگرد یا ترکیبات آن خصوصا اسید سولفوریک کاربردهای فراوانی دارد و در صنایع گوناگون به کار رفته می شود.

11. داروسازی : گوگرد به عنوان گندزدای ملایم، ضدقارچ و ضد باکتری مورد استفاده قرار می گیرد. از این کانی ها به مقدار زیاد در تهیه لوسیون، کرم و پماد با غلظت 10% استفاده می شود. بیشترین مصرف آن برای رفع جوش های صورت ، شوره موها، کچلی ، خارش پوستی و عفونت های قارچی استفاده می شود.

12. صنایع آهن و فولاد : در حدود 2 درصد گوگرد در صنایع آهن و فولاد کاربرد دارد مانند قوطی های قلعی، محصولات گالوانیزه و ماشین ها، در این صنعت گوگردی که به صورت اسید سولفوریک به کار می رود، حدود 2 درصد کل مصرف گوگرد را تشکیل می دهد. مصرف آن برای زدودن زنگ و همچنین گریس و سایر آلودگی ها از سطح رول های آهنی و فولاد می باشد. شمش های آهن و فولاد که به صورت ورق در آمده و به بازار عرضه می گردد، معمولا برای این که درخور مصرف در صنایع مختلف گردد باید دوباره نورد شده و به صورت رول های نواری ، به ضخامت های دلخواه درآورده شوند زیرا معمولا علاوه بر اینکه نورد اول دقت کافی ندارد، در اثر جا به جا نمودن و انبار کردن نیز آلوده شده و کناره های ورق ها نیز ضربه دیده و زنگ زدگی پیدا می کند، از این رو پیش از اینکه دوباره نورد شود، نخست با اسید سولفوریک آلودگی های آنها را از بین می برند و سپس در حالت گرم نورد می نمایند تا هم به اصطلاح پرداخت گردد و هم به ضخامت دلخواه درآید. تنها رقیب اسید سولفوریک در این مصرف اسید کلریدریک می باشد که با توجه به مزایا و معایب آن، به نظر می رسد که اسید سولفوریک در طول زمان بر آن چیره خواهد شد. منابع تهیه اسید سولفوریک برای این مصرف خیلی مشخص نمی باشد و به نظر می رسد که بیشتر از اسید سولفوریک های بازسازی شده ارزان در این صنعت استفاده نمایند.

13. صنعت نفت : صنعت پالایش نفت اعم از پالایش ساده و عملیات شیمیایی همراه آن ( گازوئیل، گریس و دیگر فرآورده های نفتی) در حدود 6 درصد گوگرد مصرفی را در بر می گیرد. حدود 60 درصد از کل اسید سولفوریک مصرفی در این صنعت به کار می رود و تنها 3 درصد آن صرف تولید فرآورده جدید می شود. قسمت عمده اسید سولفوریکی که در صنعت مصرف می شود، عنوان کاتالیست را دارد. اسید فلوئوریدریک رقیب اسید سولفوریک در این پروسه می باشدو بیشتر اسید سولفوریک مصرفی از گوگرد بازیافتی در تصفیه خانه ها و از اسیدهای آلوده برگشتی از کارخانجات برای بازسازی تامین می گردد.

14. احداث بزرگراه ها : استفاده از آسفالت گوگردی برای روکش و تعمیر سطح بزرگراه ها مدت ها مورد بحث و بررسی بوده است. تا قبل از سال 1971 به علت ارزان بودن آسفالت سنتی ( معمولی) از آسفالت گوگردی استفاده نمی شد و آگاهی هایی در این زمینه وجود نداشت تا این که در سال 1971 دانشگاه ایالتی آیووا نتیجه پژوهش های خود را برای 4 نوع ماده مختلف برای آسفالت راه ها به شرح زیر اعلام نمود.

• ماده SEA : جانشینی برای آسفالت قیری : فرمول ماده ای که به این منظور از گوگرد تهیه می شودSEA نام دارد. در این ماده، گوگرد جانشین بخشی از آسفالت سنتی می شود. مقدار گوگرد مصرفی در اغلب موارد حدود 30 درصد وزنی ماده را تشکیل می دهد. این ماده در حرارت بیش از 130 درجه سانتی گراد غلظت کمتری در مقایسه با آسفالت سنتی دارد و این مسئله امکان آن را می دهد که در درجه حرارت کمتری آنها را مخلوط کرده و به صورت متراکم در آورند. در فصل گرما ماده آسفالته SEA غلظت بیشتری نسبت به آسفالت سنتی دارد و در برابر شیار دادن چرخ اتومبیل ها و تغییر شکل ناشی از هوای گرم مقاوم تر از آسفالت سنتی است. به علاوه این گونه آسفالت ها نسبت به گازوئیل ، سوخت های دیزلی و سایر حلال ها مقاوم تر از آسفالت معمولی می باشند. در فاصله سال های 1971 تا 1982 حدود 150 مورد جاده با این ماده آسفالت شده است.

• ماده SAS : در این مورد گوگرد را به منظور بالا بردن کیفیت انبوهه خرده سنگ ها به کار می برند و با نام تجاری ترموپیو به بازار عرضه می کنند که ماده ای با کیفیت مطلوب ساختمانی است. در این انبوهه جانشینی ماسه به جای خرده سنگ از نظر اقتصادی نسبتا مهم می باشد. بعد از این ماده در جاده های کانادا آزمایش شد، در ایالات متحده آمریکا نیز مورد استفاده قرار گرفت.

• بازسازی جاده های کنده شده : سال ها برای تعمیر جاده ها و بزرگراه ها لایه ای از آسفالت روی آسفالت پیشین می کشیدند که سبب پیدایش ناهمواری و فراز و نشیب ، کاهش ایمنی در رانندگی و اختلال در جریان آب های سطحی می شد. تخریب آسفالت پیشین و حمل مواد کنده شده نیز مستلزم صرف هزینه های بسیاری است. مواد کنده شده که معمولا سخت و شکننده هستند با افزودن گوگرد شکل پذیر گشته و چسبندگی بیشتری می یابند و بنا براین می توان دوباره از همان آسفالت کنده و بازسازی شده استفاده نموده و راه ها را آسفالت کرد.

15. پوشش سطح دیواره ها : در پوشش سطح دیوار انبارهای بتونی و برای نگهداری پتاس از گوگرد استفاده می شود.پیوستگی و عدم تخلخل دیوار بستگی به مقدار، نوع و شکل پذیری ماده ای دارد که سطح دیوار را می پوشاند. شیشه ها و سایر فیبرها و بعضی پرکننده ها برای از میان بردن کاستی ها مناسب می باشند و ضمن اینکه مقاوم هستند ولی چسبندگی گوگرد را ندارد. پاشیدن لایه ای از گوگرد به صورت اسپری روی تپه ای که در حال ریزش بر روی جاده و یا محل کار می باشداز ریزش آن جلوگیری و تپه را از خطر فرسایش حفظ می نماید.

16. جانشینی برای ملات : در 1960 کاربرد گوگرد به جای آژند یا فلات در بین بلوک ها و آجرها یا مصالحی مانند آنها که روی هم چیده می شوند، مورد بررسی و آزمایش قرار گرفت. نتیجه آن شد که پس از چیدن این مصالح ساختمانی بر روی هم با کاربرد گوگرد به عنوان آژند آنها دیواری یکپارچه و استوار ساخته شد. همچنین آمیخته ای از گوگرد و فیبر یا چیزهای دیگر ار که حدود 90 تا 95 درصد وزنی آنها گوگرد بود 120 تا 150 درجه حرارت داده و به عنوان ملات به کار برده شد، که علاوه بر اینکه این دیوارها بلافاصله سخت و یکپارچه شدند در برابر آب نیز نفوذناپذیر گشتند. پس از این آزمایش نخستین ساختمان در محل سازمان پژوهش های آمریکا و پس از آن نیز ساختمان هایی در آمریکای جنوبی و افریقا با این تکنیک ساخته شد.

17. تهیه ابر یا کف ( اسفنج) : گوگرد را می توان به صورت ابر در آورد که عایقی خوب و سبک وزن است و از اسفنج های ساخته شده از مواد آلی و سایر مواد عایقی کهدر ساختمان ها مصرف می شوند، مناسب تر می باشد. بررسی ها نشان می دهد که استفاده از آن در ساختمان بزرگراه ها افزون بر به وجود آوردن عایق گرمایی به علت جلوگیری از نفوذ آب در آسفالت و بخار شدن بعدی آن ، از تشکیل مه در روی جاده ها جلوگیری نماید.

18. تولید ابریشم مصنوعی و فیلم : در حدود 3 درصد گوگرد در ابریشم مصنوعی و فیلم کاربرد دارد مانند پارچه های ابریشمی، نخ اطراف تایر و فیلم های عکاسی.

19. استفاده از گوگرد در لیچینگ : برای حل و فرو نشست اورانیوم از کانسنگ از اسید سولفوریک استفاده می نمایند. به طوریکه در ایالات متحده حدود 6% گوگرد مصرفی در این صنایع بکار می رود. در مورد مس از اسید سولفوریک برای جداسازی آن از کانسارها و سنگ های کم عیار و باطله های کارخانجات پرعیار سازی و آرایش مواد معدنی استفاده می نمایند. این مواد بیشتر به صورت کربنات و سیلیکات بوده و قابل عمل بورش فلوتاسیون و جز آن نمی باشند. معمولا اسید سولفوریک مورد نیاز را نیز به صورت فرآورده فرعی از کوره های ذوب مس تهیه می کنند.

20. جهت جوشکاری لاستیک به کار می رود.

21. جهت ساخت چندین نوع کاغذ ، ماده سفیدکننده و به عنوان عایق الکتریکی.

22. جهت تولید اسید سولفوریک برای باتری ها تولید باروت و حرارت دادن لاستیک تولید می شود.

23. استفاده گوگرد در تولید اسید سولفوریک : بسیاری از شرکت های تولیدکننده کودهای فسفاته که مصرف کننده اصلی اسید سولفوریک محسوب می شوند، اسید مورد نیاز خود را از گوگرد عنصری تهیه می کنند. از سویی این فرآیند گرمای زیادی تولید می کند که می توان از آن در محل و یا در تاسیسات کارخانه استفاده کرد. در برخی اوقات این شرکت ها در بازار داد و ستد اسید سولفوریک نیز شرکت نموده و اسید اضافی خود را به فروش می رسانند و یا کمبود مورد نیاز خود را از بازار تهیه می کنند. امروزه تقریبا 65 درصد اسید سولفوریک از گوگرد عنصری تهیه می شود، 13 درصد آن از پیریت و بقیه از منابع دیگری چون جمع آوری گازهای حاصل از تشویه ترکیبات گوگرد دار تولید می شود.

تقریبا 92 درصد گوگرد جهان در تولید اسید سولفوریک مصرف می شود که به عنوان یک حد واسط در گستره وسیعی از فرآیندهای شیمیایی به کار رفته و از این رو ازآن به عنوان سلطان مواد شیمیایی نام می برند. کمتر از 10 درصد این مقدار مستقیما در زمینه کاربردهای تکنیکی و صنعتی مصرف می شود. تولید اسید فسفریک به روش تر بازار عمده مصرف اسید سولفوریک تلقی می گردد که 45-40 درصد مصرف گوگرد جهان را به خود اختصاص می دهد. تقریبا 75 درصد اسید فسفریک در تهیه فسفات آمونیوم و کود سوپر فسفات غلیظ به کار می رود. اسید سولفوریک همچنین به طور مستقیم در تولید سوپر فسفات ساده و سولفات آمونیوم مصرف می شود. در مجموع، صنایع کود شیمیایی 50 درصد مصرف گوگرد جهان را به خود اختصاص داده و بدین لحاظ توسعه بخش کشاورزی بیشتر از صنایع می تواند در تغییرات مصرف گوگرد موثر باشد. بنابراین بازار گوگرد به طور شدیدی به بازار کودهای فسفاته در جهان بستگی دارد.

24. در فرآیند تولید کودهای فسفاتی به عنوان ضد قارچ عمل می کند.

25. سولفات ها در کاغذهای شستشو و خشک بار نیز کاربرد دارد.

26. در ساخت کبریت و در آتش بازی.

27. یکی از مهم ترین کاربردهای گوگرد در ساخت ترکیب غیراسیدی کربن دی سولفید می باشد که می توان مستقیما از عنصر گوگرد یا بوسیله واکنش گوگرد با متان سنتز گردد و هیدروژن سولفید به عنوان محصول جانبی آن می باشد.

کربن دی سولفید به مقیاس وسیعی در صنعت شیمیایی فیبرهای ابریشمی مصنوعی به کار می رود. در فرآیند تکنولوژی برای هر کیلوگرم از این محصول چسبناک ، سیستم تهویه در این پلنت ها می تواند در چندین میلیون متر مکعب در ساعت به همراه مقداری کربن دی سولفید از 20 تا 240 میلیگرم بر متر مکعب انجام شود که نشان می دهد مقدار کل نشر روزانه از 15-40 تن می باشد. در اغلب فرآیندهای تکنولوژی در صنایع چسب قرار گرفتن در معرض کربن دی سولفید محدود گردیده است. با این حال آلودگی عمومی ناشی از کربن دی سولفید در نزدیکی این سیستم ها با نشر حدود 20-30 گرم کربن دی سولفید و 4-6 گرم هیدروژن سولفید ممکن است رخ دهد. به علاوه رهاسازی کربن دی سولفید، کربن دی سولفید و هیدروژن سولفید ممکن است از سیستم های گازسازی زغال سنگ اتفاق افتد که اطلاعات کلی در رابطه با نشر این نوع سیستم ها در دسترس نمی باشد.

تولید گوگرد : برحسب نوع کانسارها، گوگرد را هم به روش روباز و هم زیرزمینی می توان بدست آورد. روش های استخراج و کانه آرایی گوگرد با دیگر مواد معدنی تفاوت دارد و روش و تکنولوژی مخصوص به خود را دارد. در کانسارهای گوگرد طبیعی از روش های معدنکاری سنتی جهت استخراج این ماده معدنی استفاده می شود. استخراج گوگرد از گنبدهای نمکی بیشتر با روش فراش انجام می گیرد. در این روش آب داغ را از طریق چاه به بخش گوگرددار تزریق می کنند، سپس گوگرد به صورت مایع از داخل زمین به خارج رانده می شود.

در مرحله فرآوری گوگرد، با استفاده از روش های مختلف پرعیارسازی ( تغلیظ) اقدام به غنی سازی ماده معدنی می نمایند. این روش ها شامل موارد زیر است :

• پرعیارسازی نسبی با فلوتاسیون و سپس پالایش گوگرد.

• ذوب توسط اتوکلاو، قبل یا بعد از پرعیارسازی نسبی و سپس پالایش.

• ذوب و پالایش بدون پرعیارسازی نسبی و صاف کردن.

• تقطیر سنگ های معدنی در ظروف چدنی و اتصال آنها به اتاق کندانسه در بیرون از محیط کوره و تهیه گوگرد در اتاق کندانسه ( کاربرد در ژاپن).

اقتصاد معدنی : گوگرد در 70 کشور پراکنده در سطح جهان تولید می شود.

آرژانتین با تولید کمتر از هزار تن در سال کوچک ترین تولید کننده در جهان است. 11 کشور عمده تولیدکننده گوگرد به ترتیب حجم تولید عبارت اند از ایالات متحده ، کانادا، روسیه، عربستان سعودی، ژاپن، آلمان، امارات متحده عربی، قزاقستان، ایران، مکزیک و لهستان که در مجموع در سال 2002 مقدار 34 میلیون تن گوگرد تولید نموده اند که 79 درصد کل تولید جهانی گوگرد در سال مذکور است.

گوگرد عنصری حیاتی است که در بخش های کشاورزی و صنعت در تمامی کشورهای جهان مصارف گوناگون دارد. 12 کشور عمده مصرف کننده عبارتند از : ایالات متحده ، چین، مراکش، روسیه، هندوستان، برزیل، تونس، کانادا، ژاپن، مکزیک، آلمان و استرالیا که در مجمع در برگیرنده 70 درصد میانگین جهانی مصرف گوگرد در سه سال گذشته بوده اند. ایران با مصرف 276 هزار تن گوگرد در سال 1381 در رده 21 فهرست کشورهای مصرف کننده گوگرد قرار داشت. تا سال 2006 بیش از 65 درصد ( معادل 8/2 میلیون تن) به گوگرد مازاد بر مصرف در منطقه خاورمیانه افزوده شده است.

اقسام گوگردهای صنعتی :

• گوگرد آلی : حاوی 60 درصد گوگرد و 40 درصد مواد آلی ( مواد کمپوست شده، کود حیوانی – مرغی).

• بیوفسفات طلایی : حاوی 60 درصد خاک فسفات تغلیظ شده، 20 درصد گوگرد، 16 درصد مواد آلی، 4 درصد روی و 300 گرم مایه تلقیح تیوباسیلوس است. این کود در ایران مورد استفاده است.

بسته بندی : گوگرد صنعتی در کیسه های 25 کیلوگرمی موجود می باشد.

ایمنی گوگرد :

خطرات :

1. تماس با چشم : گرد و غبار گوگرد در حد 8-6 جز در میلیون می تواند موجب سوزش ، تحریک، قرمزی و درد چشم شود.

2. تماس با پوست : تماس های مداوم با گوگرد در انسان های حساس سبب تحریک پوست می شود.

3. بلعیدن و خوردن : بلعیدن گوگرد سمی نیست ولی خوردن مقدار زیاد این ماده موجب گلو درد، تهوع، سردرد می شود و در شرایط حاد ممکن است فرد بیهوش شود. ممکن است در روده به سولفید هیدروژن تبدیل شود.

4. تنفس : تنفس گرد و غبار گوگرد باعث سرفه، عطسه و مقادیر زیاد این ماده موجب تنگی نفس می شود.

5. حریق : آتش گیر و قابل احتراق می باشد.

6. انفجار : گرد و غبار گوگرد قابلیت انفجار دارد.

7. اثرات زیست محیطی : اثرات قابل گذشت است.

پیشگیری :

1. حفاظت پوست : از دستکش و لباس محافظ استفاده شود.

2. حفاظت چشم : عینک ایمنی استفاده شود.

3. حفاظت بدن : لباس تمیز که کل بدن را بپوشاند استفاده شود.

4. حفاظت تنفسی : طبق پیشنهاد موسسه ملی ایمنی و سلامت شغلی باید از ماسک فشار مثبت تمام صورت تنفسی مستقل ، یا فشار مثبت تمام صورت ذخیره هوایی استفاده شود.

کمک های اولیه :

1. تماس با چشم : با آب به مدت حداقل 15 دقیقه شستشو دهید. گه گاه پلک بالا و پایین را بالا ببرید.

2. تماس با پوست : محل آلوده شده را با آب و صابون بشویید در صورت گسترش سوزش به پزشک مراجعه شود.

3. بلعیدن و خوردن : فرد را وادار به تهوع کنید و اگر فرد بیهوش است به وی چیزی خورانده نشود.

4. تنفس : مصدوم را به هوای آزاد برده و در صورت سختی تنفس مراقبت های پزشکی الزامیست.

5. اطلاعات پزشکی : به پزشک مراجعه شود.

انبارداری : اگر گوگرد در محیط باز انبار شود و دور از منابع جرقه و گرما باشد خطر چندانی در نگهداری آن وجود نخواهد داشت. در محیط بسته از نگهداری این ماده در دمای بالای 37 درجه سانتی گراد اجتناب شود. همیشه به دور از گرما ، منابع اشتعال و عوامل اکسیدکننده انبار شود.

  • نام :
    ایمیل :
    پیغام :